Huwelijkscontract

Feitelijk samenwonen, wettelijk samenwonen of trouwen?

Gaan samenwonen is een belangrijke en grote stap. Hoewel veel koppels op dat moment vooral praktische zorgen hebben, is het toch ook aangewezen om na te denken over de juridische vorm die het samenwonen krijgt.

Feitelijke samenwoning is het meest vrije systeem. De partners wonen en leven samen, maar ze worden door de wetgever eigenlijk als “vreemden” beschouwd. Er bestaan dus zo goed als geen juridisch afdwingbare rechten en plichten tussen feitelijk samenwonende partners. De partners kunnen onderling wel bepaalde afspraken maken, maar enkel binnen de grenzen van wat de wetgever toelaat. De rechten die gehuwden ten aanzien van elkaar hebben, kunnen bijvoorbeeld niet afgesproken worden tussen partners die feitelijk samenwonen.

Wettelijke samenwoning gaat al ietsje verder. De partners worden fiscaal gelijkgesteld met gehuwden. Dit betekent dat ze een gezamenlijke belastingaanslag krijgen en beroep kunnen doen op een aantal fiscale voordeelmechanismen. Partners die wettelijk samenwonen kunnen op vlak van erfrecht ook betere afspraken maken. De langstlevende wettelijke samenwonende partner kan het vruchtgebruik op de gezinswoning en bijhorende inboedel erven en de partners kunnen elkaars erfrecht via een testament uitbreiden of beperken. De wet verplicht de wettelijk samenwonende partners om bij te dragen in de lasten van de samenwoning, elk op basis van hun eigen mogelijkheden.

Trouwen is de meest ingrijpende stap. Gehuwde partners hebben afgelijnde rechten en plichten ten aanzien van elkaar. Zo moeten ze voor elkaar zorgen en elkaar hulp en bijstand geven. Elke partner draagt op basis van zijn of haar mogelijkheden bij in de lasten en kosten van het huwelijk. Gehuwden kunnen bovendien een huwelijkscontract opstellen, waarin ze à la carte afspraken maken over hoe hun inkomsten en uitgaven gekwalificeerd worden en welke partner waar rechten op kan laten gelden. Fiscaal gelden er andere regels voor gehuwden en zijn er een aantal gunstige mechanismen voorzien in de wet. Ook op vlak van erfrecht is veel meer mogelijk tussen gehuwde partners.

Om te weten welk systeem het best bij u past, neemt u best contact op met uw notaris of advocaat. Zij kunnen u juist en volledig adviseren.

crew-56839-unsplash.jpg

Is een huwelijkscontract verplicht?

Laat ons de vraag alvast onmiddellijk beantwoorden: neen. 

Wanneer twee mensen met elkaar trouwen, zijn ze niet verplicht om een huwelijkscontract te maken. Als de trouwers niets ondernemen, dan is het zogenoemde "wettelijk stelsel" op hen van toepassing. Dit is het stelsel dat door de wet voorzien wordt als "vangnet", voor het geval waarin de trouwers zelf niets voorzien.

Het wettelijk stelsel is naar het aanvoelen van veel mensen fair opgesteld. Relatief veel mensen kunnen zich daar dus in vinden. Onder het wettelijk stelsel behoren de volgende zaken tot het eigen vermogen van een echtgenoot: alles wat de echtgenoot al bezat voor het huwelijk (eigen spaarrekening, eigen wagen, ...) en alles wat een echtgenoot tijdens het huwelijk krijgt uit een erfenis of schenking. Alle inkomsten uit het beroep (zoals het loon, bonus, premie of een eventuele werkloosheidsuitkering) komen toe aan het gemeenschappelijk vermogen, net zoals de opbrengsten van de eigen goederen van elke echtgenoot. Als een echtgenoot bijvoorbeeld een eigen appartement heeft, dan zullen de huurgelden daarvan aan de twee echtgenoten toekomen, elk voor de helft. Voor de schulden gelden dezelfde regels. Als het statuut van een voorwerp of eigendom niet bewezen kan worden, dan wordt er binnen het wettelijk stelsel vermoed dat het gemeenschappelijk is.

Als partners zo weinig mogelijk tezamen willen hebben, dan opteren ze best voor het stelsel van "scheiding van goederen". Hierbij wordt het eigen vermogen van elke echtgenoot zo groot mogelijk gemaakt. De echtgenoten kunnen hun vermogens volledig gescheiden houden.

Als partners zoveel mogelijk gezamenlijk willen maken, dan opteren ze best voor het stelsel van "gemeenschap van goederen". Daarbij zijn alle goederen gemeenschappelijk: alles komt voor de helft aan elke echtgenoot toe, ongeacht hoe de goederen gekregen werden (aankoop, schenking, erfenis, ...). Dit is de meest verregaande vorm van solidariteit.

Een huwelijkscontract kan ook à la carte opgesteld worden. De trouwers kunnen voor een stelsel kiezen en dat op bepaalde punten wijzigen of er bepaalde clausules aan toevoegen. Zolang de "eigenheid" van het gekozen stelsel niet aangetast wordt, kunnen de echtgenoten in alle vrijheid beslissen. Een advocaat of notaris kan hen hierin best vooraf adviseren.

photo-1430799593721-27f43821710d.jpeg

Heet van de naald: erfbelasting ontwijken via een huwelijkscontract wordt onmogelijk

Heet van de naald: erfbelasting ontwijken via een huwelijkscontract wordt onmogelijk

Belastingvrij vermogen doorschuiven via uw huwelijkscontract kan niet meer. De Vlaamse regering stelt paal en perk aan die praktijk omdat ze na een arrest van het Hof van Cassatie miljoenen euro's erfbelasting dreigt mis te lopen.

Echtgenoten die willen dat de langstlevende het hele vermogen erft, kunnen in hun huwelijkscontract speciale clausules opnemen. Die langstlevende kan zo zelfs meer dan de helft van het gemeenschappelijke vermogen in handen krijgen.

Hij moet dan wel erfbelasting betalen op dat surplus als het koppel, zoals de meesten, gehuwd is onder het wettelijk stelsel. Dat staat al sinds 1851 uitdrukkelijk in de belastingwet, net om te vermijden dat koppels hun huwelijkscontract zouden inschakelen enkel en alleen om erfbelasting te ontwijken.

Successieplanners vonden echter 'gaten' in die regel, bijvoorbeeld als het koppel gehuwd is met scheiding van goederen. Daardoor duiken in die huwelijkscontracten steeds vaker verrekenbedingen zoals 'alsof-bedingen' op.

Successieplanners oordelen dat met die verrekenbedingen grote vermogens tussen echtgenoten overgedragen kunnen worden vrij van erfbelasting. De belastingdienst beschouwt ze als fiscaal misbruik. Er lopen al jaren tal van juridische procedures over.

Het Hof van Cassatie beslechtte in maart de discussie en sprak zich uit in het nadeel van het Vlaams Gewest. Dat gewest is sinds de zesde staatshervorming verantwoordelijk voor de regels van de erfbelasting.

Een veralgemeende toepassing van de verrekenbedingen zou de inkomsten uit de erfbelasting zwaar aantasten. Vorig jaar inde de Vlaamse belastingdienst 161 miljoen euro aan erfbelasting bij echtgenoten, van wie een op de vier gehuwd is met scheiding van goederen. De hangende geschillen alleen al hebben betrekking op 2,5 miljoen euro. Fiscalisten menen dat de Vlaamse regering het potentiële verlies zelfs nog onderschat.

De Vlaamse regering neemt het zekere voor het onzekere en past de Vlaamse Codex Fiscaliteit aan zodat op die clausules toch erfbelasting van toepassing is. 'De bedoeling is paal en perk te stellen aan het oneigenlijk ontwijken van erfbelasting. Het kan niet de bedoeling zijn dat wie zich juridisch laat bijstaan en voldoende financiële middelen heeft, ontsnapt aan een belasting die alle andere mensen wél betalen', rechtvaardigt minister van Begroting Bart Tommelein (Open VLD) de ingreep.

De bedoeling is dat het decreet tegen het einde van het jaar in werking treedt, op voorwaarde dat de Raad van State geen opmerkingen heeft bij het voorstel dat de Vlaamse regering midden juli goedkeurde.

Terwijl Vlaams minister van Begroting Bart Tommelein (Open VLD) verrekenbedingen in het huwelijkscontract fiscaal een halt toeroept, wil de federale minister van Justitie Koen Geens (CD&V) ze net standaardiseren. Hij overweegt een nieuw type huwelijksstelsel van scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten in te voeren.

Geens vindt dat het stelsel van zuivere scheiding van goederen de familiale solidariteit te veel doorbreekt omdat er geen gemeenschappelijk vermogen wordt opgebouwd. Als bijvoorbeeld een van beide echtgenoten de carrière on hold zet in functie van het gezin, kan dat tot scheeftrekkingen leiden.

In het nieuwe huwelijksstelsel zou die thuisblijvende partner wel meedelen in de vermogensopbouw van de andere partner. Het idee van een nieuw huwelijksstelsel maakt deel uit van de aanpassing van het huwelijksvermogensrecht waar Geens aan werkt. Die hervorming vormt een tweeluik met de modernisering van het erfrecht die het parlement enkele weken geleden goedkeurde.

Bron: De Tijd, 28/07/2017