Erfenis

Wat gebeurt er met de contracten van iemand die overlijdt?

In dit artikel beantwoorden we de vraag of de erfgenamen de overeenkomsten moeten respecteren die de overledene afgesloten had tijdens zijn leven.

Alle elementen die deel uitmaakten van het vermogen van de overledene gaan over naar de erfgenamen. Dit betekent dat niet alleen de activa, zoals bijvoorbeeld de spaarrekening of de woning, in de erfenis terecht komen, maar ook de passiva, zoals bijvoorbeeld bepaalde schulden of overeenkomsten.

De overeenkomsten gaan in hun totaliteit over op de erfgenamen. De erfgenamen kunnen zich m.a.w. beroepen op alle clausules die in het contract opgenomen zijn. Op die manier kunnen zij meestal via een eenvoudige opzegging van het contract een einde maken aan de overeenkomst die zij geërfd hebben. Als het contract geen opzeggingsmogelijkheid voorziet, dan gelden de algemene wettelijke regels. Soms bieden die een extra uitweg uit de overeenkomst. Als geen van deze mogelijkheden tot de opties behoort, dan is het aangewezen dat de erfgenamen in onderhandeling gaan met de andere contractspartij om het contract te beëindigen.

De enige uitzondering op deze regel zijn overeenkomsten die “intuitu personae” zijn. Dit is een wettelijke benaming voor contracten waarbij de persoonlijkheid, kennis of kunde van de overleden contractspartij essentieel was om tot een overeenkomst te komen. Denk bijvoorbeeld aan een opdracht voor een kunstenaar. De erfgenamen beschikken niet over dezelfde talenten en ervaring en zullen die opdracht dus niet kunnen / moeten uitvoeren. Zulke overeenkomsten komen door het overlijden vanzelf tot een einde.

rawpixel-592442-unsplash.jpg

De aanvaarding van een nalatenschap gebeurt sneller dan u denkt

Wanneer een persoon overlijdt, valt zijn of haar nalatenschap "open". Erfgerechtigden kunnen op dat moment drie keuzes maken. Ofwel aanvaarden zij de nalatenschap, ofwel verwerpen zij de nalatenschap, ofwel aanvaarden zij de nalatenschap onder voorrecht van boedelbeschrijving. De laatste twee mogelijkheden zijn aangewezen wanneer de erfgenamen vermoeden of weten dat de nalatenschap veel schulden bevat, die niet betaald kunnen worden met de activa uit die erfenis. 

Wanneer u een nalatenschap wil verwerpen of aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, dan moet u daartoe een bijzondere verklaring afleggen bij de notaris. De tussenkomst van de notaris is sinds afgelopen zomer verplicht, zodat de erfgerechtigde een doordachte keuze kan maken. Een erfgerechtigde kan immers maar één keer een keuze maken en mag daar nadien niet meer op terugkomen.

De aanvaarding van een erfenis gebeurt zonder bijzondere formaliteiten. En net daar moet u opletten! Als u na het overlijden bepaalde handelingen stelt die doen vermoeden dat u de erfenis aanvaardt, dan zal u nadien geen andere keuze meer kunnen maken. Dat kan tot gevolg hebben dat u met uw persoonlijk vermogen moet opdraaien voor de schulden uit de erfenis.

Zo'n handelingen zijn bijvoorbeeld het veranderen van de titularis van een rekening van de overledene, het leeg maken van de woning van de overledene, het afhandelen van administratieve aangelegenheden voor de overledene, etc.

Let dus zeker op met bepaalde daden te stellen na het overlijden van een persoon waarvan u mogelijks kan erven, maar waarbij u niet van plan bent om de erfenis te aanvaarden. Elke situatie moet op zichzelf beoordeeld worden, maar de rechtspraak hierover wordt steeds strenger.

evan-dennis-75563.jpg

Heet van de naald: erfbelasting ontwijken via een huwelijkscontract wordt onmogelijk

Heet van de naald: erfbelasting ontwijken via een huwelijkscontract wordt onmogelijk

Belastingvrij vermogen doorschuiven via uw huwelijkscontract kan niet meer. De Vlaamse regering stelt paal en perk aan die praktijk omdat ze na een arrest van het Hof van Cassatie miljoenen euro's erfbelasting dreigt mis te lopen.

Echtgenoten die willen dat de langstlevende het hele vermogen erft, kunnen in hun huwelijkscontract speciale clausules opnemen. Die langstlevende kan zo zelfs meer dan de helft van het gemeenschappelijke vermogen in handen krijgen.

Hij moet dan wel erfbelasting betalen op dat surplus als het koppel, zoals de meesten, gehuwd is onder het wettelijk stelsel. Dat staat al sinds 1851 uitdrukkelijk in de belastingwet, net om te vermijden dat koppels hun huwelijkscontract zouden inschakelen enkel en alleen om erfbelasting te ontwijken.

Successieplanners vonden echter 'gaten' in die regel, bijvoorbeeld als het koppel gehuwd is met scheiding van goederen. Daardoor duiken in die huwelijkscontracten steeds vaker verrekenbedingen zoals 'alsof-bedingen' op.

Successieplanners oordelen dat met die verrekenbedingen grote vermogens tussen echtgenoten overgedragen kunnen worden vrij van erfbelasting. De belastingdienst beschouwt ze als fiscaal misbruik. Er lopen al jaren tal van juridische procedures over.

Het Hof van Cassatie beslechtte in maart de discussie en sprak zich uit in het nadeel van het Vlaams Gewest. Dat gewest is sinds de zesde staatshervorming verantwoordelijk voor de regels van de erfbelasting.

Een veralgemeende toepassing van de verrekenbedingen zou de inkomsten uit de erfbelasting zwaar aantasten. Vorig jaar inde de Vlaamse belastingdienst 161 miljoen euro aan erfbelasting bij echtgenoten, van wie een op de vier gehuwd is met scheiding van goederen. De hangende geschillen alleen al hebben betrekking op 2,5 miljoen euro. Fiscalisten menen dat de Vlaamse regering het potentiële verlies zelfs nog onderschat.

De Vlaamse regering neemt het zekere voor het onzekere en past de Vlaamse Codex Fiscaliteit aan zodat op die clausules toch erfbelasting van toepassing is. 'De bedoeling is paal en perk te stellen aan het oneigenlijk ontwijken van erfbelasting. Het kan niet de bedoeling zijn dat wie zich juridisch laat bijstaan en voldoende financiële middelen heeft, ontsnapt aan een belasting die alle andere mensen wél betalen', rechtvaardigt minister van Begroting Bart Tommelein (Open VLD) de ingreep.

De bedoeling is dat het decreet tegen het einde van het jaar in werking treedt, op voorwaarde dat de Raad van State geen opmerkingen heeft bij het voorstel dat de Vlaamse regering midden juli goedkeurde.

Terwijl Vlaams minister van Begroting Bart Tommelein (Open VLD) verrekenbedingen in het huwelijkscontract fiscaal een halt toeroept, wil de federale minister van Justitie Koen Geens (CD&V) ze net standaardiseren. Hij overweegt een nieuw type huwelijksstelsel van scheiding van goederen met verrekening van aanwinsten in te voeren.

Geens vindt dat het stelsel van zuivere scheiding van goederen de familiale solidariteit te veel doorbreekt omdat er geen gemeenschappelijk vermogen wordt opgebouwd. Als bijvoorbeeld een van beide echtgenoten de carrière on hold zet in functie van het gezin, kan dat tot scheeftrekkingen leiden.

In het nieuwe huwelijksstelsel zou die thuisblijvende partner wel meedelen in de vermogensopbouw van de andere partner. Het idee van een nieuw huwelijksstelsel maakt deel uit van de aanpassing van het huwelijksvermogensrecht waar Geens aan werkt. Die hervorming vormt een tweeluik met de modernisering van het erfrecht die het parlement enkele weken geleden goedkeurde.

Bron: De Tijd, 28/07/2017